झापाको टिमाइ शरणार्थी शिविरमा दुई दशक बिताएका शिवाकोटीको संघर्षदेखि सफलतासम्मको यात्रा, व्यवसायसँगै गीत–संगीत र समाजसेवामा पनि सक्रिय

– डिकेश लामा, झापा

भूटनिज न्यूज– आठ वर्षको उमेरमा जन्मभूमि भूटान छाडेर शरणार्थी जीवन बिताउन बाध्य भएका कुमार शिवाकोटी अहिले अमेरिकामा बीमा व्यवसायमा सफलता हासिल गर्ने नेपालीभाषी भूटानीका रूपमा परिचित बन्नुभएको छ। झापाको टिमाइ शरणार्थी शिविरमा करिब दुई दशक बिताएर सन् २०१४ मा अमेरिका पुग्नुभएका शिवाकोटी हालै बीमा क्षेत्रमा उत्कृष्ट कार्यसम्पादनका लागि ‘अवार्ड अफ डिस्टिङ्क्सन–प्रोड्युसर अफ द इयर’ सम्मानबाट सम्मानित भएको अन्नपूर्ण इन्स्योरेन्स एजेन्सीले जनाएको छ।

एजेन्सीले सार्वजनिक गरेको बधाई सामग्रीअनुसार अमेरिकी बीमा कम्पनी लिबर्टी म्युचुअलको उक्त सम्मान शिवाकोटीले उत्कृष्ट व्यावसायिक कार्यसम्पादन र समर्पणका आधारमा प्राप्त गर्नुभएको हो। प्रत्येक वर्ष देशभरका एक प्रतिशतभन्दा कम योग्य बीमा प्रोड्युसरले मात्र यस्तो सम्मान पाउने एजेन्सीको दाबी छ।

तर आजको यो सफलतासम्म आइपुग्नुअघि शिवाकोटीले जन्मभूमि गुमाउनुपरेको पीडा, शरणार्थी शिविरको कष्टकर जीवन र नयाँ मुलुकमा भविष्य निर्माण गर्ने लामो संघर्ष पार गर्नुभएको छ।

आमाको आँसु र बुबाको हात समाएर भूटान छाडेको त्यो दिन

कुमार शिवाकोटीको जन्म भूटानको दागाना जिल्लामा भएको हो। उहाँका बुबा जनक शिवाकोटी भूटानमा रहँदा हेड कारबारीको जिम्मेवारीमा हुनुहुन्थ्यो। स्थानीय समुदायमा विश्वास प्राप्त व्यक्तिका रूपमा परिचित जनकले भूटान छाड्दा उहाँसँगै धेरै गाउँलेहरू पनि आफ्नो थातथलो छाडेर निस्किएका थिए।

कुमार त्यसबेला आठ वर्षका मात्र हुनुहुन्थ्यो। बाल्यकालको त्यो पीडादायी क्षण अहिले पनि उहाँको सम्झनामा ताजै छ।

आमा रुँदै, बुबाको हात समातेर जन्मभूमिको घर छाडेको दृश्य उहाँले अझै बिर्सन सक्नुभएको छैन। आफू जन्मिएको गाउँ, बाल्यकाल बिताएको घर र परिचित परिवेश छाडेर अनिश्चित भविष्यतर्फ हिँड्नुपर्दाको अनुभव उहाँको जीवनको अविस्मरणीय घटना बनेको छ।

पाँच दिदीबहिनी र तीन दाजुभाइ रहेको परिवारमा जेठी दिदीको विवाह भइसकेको थियो। त्यसैले चार दिदीबहिनी, तीन दाजुभाइ र आमाबुबासहित नौ जनाको परिवारले भूटान छाडेको थियो। आज त्यो घटनाको झन्डै ३५ वर्ष बितिसकेको छ। तर जन्मभूमिबाट विस्थापित हुनुपर्दाको पीडा उहाँको सम्झनाबाट मेटिएको छैन।

झापाको टिमाइ शरणार्थी शिविरमा दुई दशकको संघर्ष

भूटानबाट विस्थापित भएपछि शिवाकोटी परिवारले पूर्वी नेपालको झापास्थित टिमाइ भूटानी शरणार्थी शिविरमा आश्रय लियो।

आफ्नो देश, घरजग्गा र पहिचानबाट टाढा भएर शरणार्थीका रूपमा जीवन बिताउनु सहज थिएन। सीमित अवसर, अनिश्चित भविष्य र पारिवारिक जिम्मेवारीबीच कुमारले करिब २० वर्ष शिविरमा बिताउनुभयो। शरणार्थी जीवनका अनेक कठिनाइसँग जुध्दै उहाँले भविष्यमा आत्मनिर्भर बन्ने सपना देख्न छाड्नुभएन।

लामो प्रतीक्षापछि सन् २०१४ मा तेस्रो मुलुक पुनर्वास कार्यक्रममार्फत उहाँ अमेरिका पुग्नुभयो। नयाँ भाषा, फरक सामाजिक परिवेश, काम गर्ने शैली र प्रतिस्पर्धात्मक बजारमा स्थापित हुनु अर्को चुनौती थियो।

तर शरणार्थी शिविरमा सिकेको संघर्ष, मेहनत र धैर्यलाई उहाँले अमेरिकामा नयाँ जीवन निर्माण गर्ने आधार बनाउनुभयो।

अमेरिकाका १८ भन्दा बढी राज्यमा बीमा सेवा

हाल अमेरिकाको पेन्सिलभेनिया राज्यस्थित मेकानिक्सबर्गमा बसोबास गर्दै आउनुभएका शिवाकोटी बीमा व्यवसायमा सक्रिय हुनुहुन्छ। उहाँका अनुसार हाल अमेरिकाका १८ भन्दा बढी राज्यमा अटो, होम तथा बिजनेस इन्स्योरेन्ससम्बन्धी सेवा प्रदान गर्दै आउनुभएको छ।

व्यक्ति, परिवार र व्यवसायहरूको सम्पत्ति सुरक्षाका लागि उपयुक्त बीमा योजना उपलब्ध गराउने कार्यलाई उहाँले आफ्नो व्यावसायिक प्राथमिकता बनाउनुभएको छ।शिवाकोटीका अनुसार बीमा व्यवसाय भनेको केवल पोलिसी बिक्री गर्ने काम मात्र होइन। ग्राहकको आवश्यकता बुझ्ने, उनीहरूको विश्वास जित्ने र आवश्यक परेको समयमा सहयोग गर्ने जिम्मेवारी पनि हो।

ग्राहकलाई आफ्नै परिवारको सदस्यसरह व्यवहार गर्ने, उनीहरूको समस्या सुन्ने र उपयुक्त समाधान खोज्ने प्रयासले व्यावसायिक सफलता प्राप्त गर्न सहयोग पुगेको उहाँको अनुभव छ। हालै प्राप्त ‘प्रोड्युसर अफ द इयर’ सम्मानलाई उहाँले आफ्नो व्यक्तिगत उपलब्धिमात्र नभई ग्राहक, परिवार र सहकर्मीहरूको सामूहिक सहयोगको प्रतिफलका रूपमा लिनुभएको छ।

आफ्नो व्यावसायिक यात्रामा साथ दिने ग्राहक, जीवनसाथी तथा सहकर्मीहरूप्रति उहाँले आभारसमेत व्यक्त गर्नुभएको छ।

गीतकारका रूपमा पनि छुट्टै पहिचान

बीमा व्यवसायमा मात्र सीमित नरही शिवाकोटी नेपाली गीत–संगीतमा समेत सक्रिय रहँदै आउनुभएको छ।

उहाँका अनुसार अहिलेसम्म एक सयभन्दा बढी गीत रेकर्ड भइसकेका छन्। तीमध्ये दर्जन हाराहारी गीत आफ्नै युट्युब च्यानल ‘जन्मभूमि इन्टरटेनमेन्ट’मार्फत सार्वजनिक गरिसक्नुभएको छ।

उहाँका गीतहरू नेपाली सांगीतिक क्षेत्रका चर्चित गायक–गायिकाहरू रामकृष्ण ढकाल, प्रमोद खरेल, दीपा झा, प्रवीण बेडुवाल, करण परियार, बाबु बोगटी, हिमाल सागर र सीडी विजय अधिकारीलगायत कलाकारले गाएका छन्। भूटानमा जन्मिएर नेपालमा शरणार्थी जीवन बिताएका शिवाकोटीले अमेरिकामा रहेर पनि नेपाली भाषा, साहित्य र संगीतसँगको सम्बन्धलाई निरन्तरता दिँदै आउनुभएको छ।

उहाँका लागि गीत–संगीत केवल मनोरञ्जनको माध्यम नभई आफ्ना भावना, सम्झना र जीवनका अनुभवलाई अभिव्यक्त गर्ने माध्यमसमेत बनेको छ।

हालै ‘बाबा’ गीत सार्वजनिक

शिवाकोटीको सिर्जनामा हालै ‘बाबा’ शीर्षकको गीत सार्वजनिक भएको छ। बालगायक निश्चल अधिकारीको स्वर रहेको उक्त गीतमा लेखु सहयात्रीले संगीत भर्नुभएको छ। बाबु र सन्तानबीचको भावनात्मक सम्बन्धसँग जोडिएको यो गीतलाई उहाँले जन्मभूमि इन्टरटेनमेन्टमार्फत सार्वजनिक गर्नुभएको हो।

व्यावसायिक जीवनको व्यस्तताबीच पनि गीत रचनालाई निरन्तरता दिनु उहाँको अर्को विशेषता बनेको छ।

सामाजिक सेवामा पनि सक्रिय

आफूले लामो समय शरणार्थी जीवनको कठिनाइ भोगेका कारण शिवाकोटी नेपालमा रहेका समस्याग्रस्त भूटानी शरणार्थीको अवस्था पनि बुझ्दै आउनुभएको छ।

उहाँले यसअघि ग्लोबल भूटनिज युनाइटेड युथ नामक सामाजिक सञ्जाल समूहमार्फत सहयोग रकम संकलन गरी नेपालका शरणार्थी शिविरमा कठिनाइ भोगिरहेका व्यक्तिलाई सहायता पुर्‍याउने कार्यमा सहभागिता जनाउनुभएको छ।

शरणार्थी जीवनको पीडा भोगेका मानिसले अर्को शरणार्थीको समस्या बुझ्न सक्ने अनुभवका आधारमा उहाँ सामाजिक कार्यमा पनि जोडिँदै आउनुभएको छ।बीमा व्यवसायबाट प्राप्त सफलता र समाजप्रतिको जिम्मेवारीलाई सँगसँगै अघि बढाउने उहाँको प्रयासले व्यावसायिक जीवनसँगै सामाजिक पहिचान पनि विस्तार हुँदै गएको छ।

परिवारको साथले थपिएको सफलता

हाल शिवाकोटी पेन्सिलभेनियाको मेकानिक्सबर्गमा श्रीमती यास्ना लुइँटेल र छोरीहरू प्रिन्सा तथा प्रनिकासँग बसोबास गर्दै आउनुभएको छ। उहाँकी श्रीमती यास्ना पनि ब्युटिपार्लर व्यवसाय सञ्चालन गर्दै आउनुभएको छ।परिवारका दुवै सदस्य व्यवसायमा सक्रिय रहँदा आर्थिक आत्मनिर्भरता र पारिवारिक जीवनलाई सँगसँगै अघि बढाउन सहयोग पुगेको छ।

कुमारले आफ्नो व्यावसायिक यात्रामा जीवनसाथी, परिवार तथा सहकर्मीहरूको साथ र हौसलालाई महत्वपूर्ण मान्नुभएको छ।

शरणार्थी शिविरदेखि सम्मानसम्मको यात्रा

झन्डै ३५ वर्षअघि आठ वर्षको उमेरमा जन्मभूमि छाड्न बाध्य भएका कुमार शिवाकोटीको जीवन आज धेरै परिवर्तन भएको छ। कुनै समय आफ्नै देशमा बस्न नपाएर शरण खोज्दै नेपाल आइपुगेको परिवारका एक सदस्य अहिले अमेरिकामा व्यावसायिक सफलता हासिल गर्दै गीत–संगीत र सामाजिक सेवामा समेत सक्रिय हुनुभएको छ।

उहाँको यात्रा केवल व्यक्तिगत आर्थिक सफलताको कथा होइन। यो विस्थापन, पारिवारिक बिछोड, अनिश्चित भविष्य र कठिन परिस्थितिसँग संघर्ष गर्दै अवसरको सदुपयोग गरेर अघि बढेको जीवनयात्रा पनि हो। भूटानको दागानाबाट सुरु भएको यात्रा झापाको टिमाइ शरणार्थी शिविर हुँदै अमेरिकाको व्यावसायिक क्षेत्रमा पुगेको छ।

आज उहाँको जीवनमा सफलता र सम्मान थपिएको छ। तर आठ वर्षको उमेरमा आमाको आँसु देख्दै बुबाको हात समाएर जन्मभूमि छाडेको सम्झना अझै जीवित छ।

त्यही संघर्षपूर्ण विगतबाट अघि बढेका कुमार शिवाकोटीको जीवनले कठिन परिस्थितिमा पनि निरन्तर मेहनत, धैर्य र अवसरले नयाँ भविष्य निर्माण गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गर्नु भएको छ।