अमेरिका– अमेरिकामा बसोबास गर्दै आएका नेपालीभाषी समुदायलाई दशैं–तिहारको अवसरमा एकै थलोमा जोड्ने उद्देश्यले ओहायो राज्यको रेनल्ड्सबर्गमा छैटौँ दशैं–तिहार मेला आयोजना हुने भएको छ ।  रेनल्ड्सबर्ग सिटी र स्थानीय भूटानी समुदायका सदस्यहरूको सहकार्यमा अक्टोबर ३ तारिख शनिबार ह्युबर पार्कमा मेला आयोजना हुन लागेको हो ।

रेनल्ड्सबर्ग सिटीले समेत अक्टोबर ३ को दिवली तिहार पर्व लाई आफ्नो आधिकारिक कार्यक्रम सूचीमा राखेको छ। सिटीको विवरणअनुसार कार्यक्रम दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ८ बजेसम्म सञ्चालन हुनेछ भने दिउँसो २ बजे परेडबाट कार्यक्रम सुरु हुनेछ। सिटीले यसलाई संगीत, खाना, सांस्कृतिक प्रस्तुति र विभिन्न समुदायको सहभागिता रहने पारिवारिक तथा सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा उल्लेख गरेको छ । 

१५० भन्दा बढी कलाकार तथा समूहबाट प्रस्तुति

यस वर्षको मेलालाई विगतको भन्दा थप व्यापक बनाउने तयारी गरिएको आयोजक पक्षले जनाएको छ। कार्यक्रममा २५ वटा नृत्य समूह तथा संघसंस्थाबाट १५० भन्दा बढी कलाकारले विभिन्न सांस्कृतिक प्रस्तुति दिनेछन्। नेपालीभाषी समुदायका परम्परागत तथा आधुनिक गीत–संगीत र नृत्यलाई कार्यक्रममा विशेष स्थान दिइनेछ ।

त्यस्तै कोलम्बस, एक्रोन र लुइभिलबाट एक–एक गरी तीनवटा सांगीतिक ब्यान्ड सहभागी हुनेछन्। यसले कार्यक्रमलाई रेनल्ड्सबर्गमा बस्ने समुदायमा मात्र सीमित नराखी ओहायो र आसपासका राज्य तथा सहरमा रहेका नेपालीभाषी समुदायलाई समेत जोड्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

मेलामा सातवटा खाद्य स्टल र विभिन्न सामग्रीका २० वटा स्टल रहनेछन् । परम्परागत खानादेखि विभिन्न वस्तु तथा सेवासम्मका स्टलले मेलालाई सांस्कृतिक कार्यक्रमसँगै स्थानीय नेपालीभाषी व्यवसायी र उद्यमीका लागि आफ्नो व्यवसाय तथा उत्पादन समुदायमाझ चिनाउने अवसरसमेत प्रदान गर्नेछन् ।

कार्यक्रमलाई सफल बनाउन विभिन्न क्षेत्रका २७ वटा प्रायोजक जोडिएका छन् । सार्वजनिक गरिएको विवरणअनुसार फ्यार्डकलिन काउण्टी बोर्ड कमिसिनर र हर्टल्याण्ड बैंक डायमन्ड प्रायोजक रहेका छन् भने टोयोटा डाइरेक्ट  लगायतका व्यावसायिक तथा सामुदायिक संस्थाले पनि सहयोग गरेका छन् । टोयोटा डाइरेक्टले मेलाका अवसरमा भाग्यशाली गोलाप्रथा समेत राखेको छ ।

रेनल्ड्सबर्गमा छैटौँ वर्ष

रेनल्ड्सबर्गमा दशैं–तिहारलाई सामुदायिक मेलाका रूपमा मनाउने क्रम नयाँ भने होइन। नेपालका लागि ओहायोस्थित अवैतनिक वाणिज्यदूतको वेबसाइटमा सन् २०२१ मा रेनल्ड्सबर्ग नगर भवन र सन् २०२२ मा सिभिक पार्कमा भएका दशैं–तिहार कार्यक्रमको अभिलेख छ । अर्को सार्वजनिक अभिलेखले सन् २०२१ देखि रेनल्ड्सबर्गमा दशैं–तिहार मेला वार्षिक रूपमा आयोजना हुँदै आएको उल्लेख गरेको छ । 

अमेरिकामा नेपाली समुदायले दशैंलाई सामूहिक रूपमा मनाउने अभ्यास भने अझ पुरानो छ । सन् २००५ मै ओहायोको एक्रोन र कोलम्बसमा नेपाली समुदायले दशैं कार्यक्रम आयोजना गरेको अभिलेख भेटिन्छ । पछिल्ला वर्षहरूमा मिनेसोटा, टेक्सास, केन्टकीलगायत विभिन्न राज्यमा नेपाली तथा नेपालीभाषी भूटानी समुदायले दशैं–तिहार केन्द्रित सामुदायिक कार्यक्रम गर्दै आएका छन्। सन् २०२५ मा केन्टकीको लुइभिलमा समेत केन्टकीको भुटानी समाजले संगीत, नृत्य, खाना र सांस्कृतिक गतिविधिसहित दशैं–तिहार मेला आयोजना गरेको थियो । 

चाड मनाउने मात्र होइन, नयाँ पुस्तालाई संस्कृति हस्तान्तरण

प्रवासमा आयोजना हुने यस्ता मेला दशैं र तिहार मनाउने अवसरमा मात्र सीमित हुँदैनन् । जन्मभूमिबाट हजारौँ किलोमिटर टाढा हुर्किरहेको नयाँ पुस्तालाई भाषा, भेषभूषा, गीत–संगीत, नृत्य, खानपान र चाडपर्वसँग प्रत्यक्ष रूपमा परिचित गराउने सार्वजनिक थलोका रूपमा पनि यस्ता कार्यक्रम महत्वपूर्ण बन्दै गएका छन् ।

यस वर्ष रेनल्ड्सबर्गको मेलामा २५ समूहका १५० भन्दा बढी कलाकारको सहभागिता रहनुले नयाँ पुस्ता र विभिन्न संघसंस्थालाई एउटै सांस्कृतिक मञ्चमा ल्याउने प्रयासलाई देखाउँछ । कार्यक्रमका लागि गरिएको आधिकारिक आह्वानमा समेत सांस्कृतिक, लोक तथा जातीय भाषाका प्रस्तुति र दशैं–तिहारसँग सम्बन्धित कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिइएको छ । 

अर्कोतर्फ, नेपालीभाषी भूटानी समुदाय अमेरिकाका विभिन्न सहर र राज्यमा छरिएर बसोबास गरिरहेको अवस्थामा यस्ता मेला आपसी भेटघाट, सम्बन्ध विस्तार र सामुदायिक एकताको साझा थलो बन्ने गरेका छन्। एउटै कार्यक्रममा बालबालिका, युवा, ज्येष्ठ नागरिक, कलाकार, व्यवसायी तथा विभिन्न संघसंस्था सहभागी हुँदा पुस्ता र समुदायबीचको सम्बन्धलाई निरन्तरता दिन सहयोग पुग्ने आयोजकको अपेक्षा छ ।

रेनल्ड्सबर्ग सिटीले नै कार्यक्रमलाई आफ्नो आधिकारिक क्यालेन्डरमा समावेश गर्नुले नेपालीभाषी समुदायको चाडपर्वलाई स्थानीय अमेरिकी समुदायसँग परिचित गराउने अवसरसमेत दिएको छ । सिटीले तिहारलाई प्रकाश र रङको पर्वका रूपमा उल्लेख गर्दै संगीत, सांस्कृतिक प्रस्तुति, खाना र विभिन्न समुदायको सहभागितासहित मनाइने जनाएको छ । 

यसरी जन्मभूमिबाट टाढा रहे पनि दशैं–तिहारलाई सामूहिक रूपमा मनाउने क्रमले संस्कृतिको संरक्षणसँगै नेपालीभाषी समुदायबीच सद्भाव, सहकार्य र एकताको भावना बलियो बनाउने साझा माध्यमका रूपमा स्थान बनाउँदै गएको छ । रेनल्ड्सबर्गमा छैटौँपटक आयोजना हुन लागेको दशैं–तिहार मेला त्यसैको निरन्तरताका रूपमा हेरिएको छ ।