पेन्सिल्भेनिया, अमेरिका। अमेरिकाको पेन्सिल्भेनियामा नेपालीभाषी तथा विभिन्न सांस्कृतिक समुदायबीच आपसी सद्भाव, सांस्कृतिक विविधता र सामाजिक एकता प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको भुटानी समुदायको संस्था BCCPA (Bhutanese Community of Central Pennsylvania) को तेस्रो मेला उत्साहपूर्ण वातावरणमा सम्पन्न भएको छ। लगातार तेस्रो वर्ष आयोजना गरिएको यस मेलामा विभिन्न सामुदायिक संस्था, जातीय तथा सांस्कृतिक समूह, धार्मिक समुदाय, विशिष्ट अतिथिहरू र युवाहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो।
कार्यक्रममा अमेरिकी कंग्रेस सदस्य स्कट पेरी (Scott Perry), डफिन काउन्टीका कमिश्नर जस्टिन डगलस (Justin Douglas) तथा पेन्सिलभेनियाका गभर्नर जोश शापिरोको एसियाली अमेरिकी तथा प्रशान्त टापुवासी मामिलासम्बन्धी सल्लाहकार आयोग (Governor’s Advisory Commission on Asian Pacific American Affairs) का कार्यकारी निर्देशक रजिन कारु (Razin Karu) लगायत प्रमुख अतिथि तथा व्यक्तित्वहरूको विशिष्ट उपस्थिति रहेको थियो।
मेलामा अर्गनाइजेसन फर हिन्दु रिलिजन एन्ड कल्चर (OHRC) को नेपाली शिक्षा कार्यक्रम तथा OHRC युवा मञ्च (Youth Forum) ले पनि सहभागिता जनाएका थिए। नेपाली भाषा, संस्कृति, परम्परा र सांस्कृतिक विविधताको महत्त्वलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने उद्देश्यसहित सहभागी भएका यी कार्यक्रमले मेलामा उपस्थित समुदायको ध्यान आकर्षित गरेका थिए।
मेलाले विभिन्न समुदायलाई एउटै साझा स्थलमा भेला गराउँदै आफ्नो भाषा, धर्म, संस्कृति र परम्पराको परिचय दिने अवसर प्रदान गरेको थियो। अमेरिकाजस्तो बहुसांस्कृतिक समाजमा आफ्नो मौलिक पहिचानलाई जोगाउँदै अरूको संस्कृति र परम्परालाई सम्मान गर्नुपर्ने सन्देश मेलाले दिएको सहभागीहरूको गतिविधिबाट देखिएको थियो।
प्रमुख अतिथि तथा विशिष्ट व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति
यस पटकको BCCPA मेलामा अमेरिकी स्थानीय तथा राज्यस्तरीय नेतृत्वको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रममा अमेरिकी कंग्रेस सदस्य स्कट पेरी, डफिन काउन्टी कमिश्नर जस्टिन डगलस र गभर्नर जोश शापिरोको एसियाली अमेरिकी तथा प्रशान्त टापुवासी मामिलासम्बन्धी सल्लाहकार आयोगका कार्यकारी निर्देशक रजिन कारु को सहभागिताले मेलाको गरिमा अझ बढाएको थियो।
अतिथिहरूले भुटानी तथा नेपालीभाषी समुदायले स्थानीय संस्कृति, अर्थतन्त्र र सामाजिक सद्भावमा पुर्याएको योगदानको प्रशंसा गरेका थिए। कार्यकारी निर्देशक रजिन कारु तथा अन्य अतिथिहरूले विविधताबीचको एकता, आप्रवासी समुदायको अधिकार र सांस्कृतिक पहिचानको संरक्षणमा राज्य सरकारको निरन्तर सहयोग रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको थियो।
नेपाली भाषा र संस्कृतिको संरक्षणमा OHRC को सहभागिता
OHRC को नेपाली शिक्षा कार्यक्रमले नेपाली भाषा तथा संस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्द्धनलाई आफ्नो सहभागिताको महत्त्वपूर्ण पक्ष बनाएको थियो। विदेशमा हुर्किरहेका नेपालीभाषी बालबालिका तथा युवाका लागि मातृभाषाको ज्ञान, सांस्कृतिक पहिचान र आफ्ना पुर्खाको परम्परासँगको सम्बन्ध कायम राख्नु आवश्यक मानिन्छ।
अमेरिकामा जन्मिएका वा सानै उमेरमा अमेरिका आएका बालबालिकाले विद्यालय, साथीभाइ र सामाजिक वातावरणबाट मुख्यतः अंग्रेजी भाषा सिक्ने अवसर पाउँछन्। तर घरपरिवारमा बोलिने नेपाली भाषा, नेपाली साहित्य, चाडपर्व, लोकसंस्कृति र परम्पराबारे जानकारी प्राप्त गर्न उनीहरूलाई थप अवसर आवश्यक पर्न सक्छ। यही आवश्यकतालाई ध्यानमा राख्दै नेपाली शिक्षा कार्यक्रमले नयाँ पुस्तालाई आफ्नो मातृभाषा र सांस्कृतिक सम्पदासँग जोड्ने सन्देश प्रस्तुत गरेको थियो।
मातृभाषा केवल कुराकानी गर्ने माध्यम मात्र होइन। यो परिवार, समाज, इतिहास र पुस्तान्तरणको महत्त्वपूर्ण आधार पनि हो। हजुरबा–हजुरआमा तथा अभिभावकले बोल्ने भाषा बुझ्न सक्ने बालबालिकाले परिवारको अनुभव, कथा, परम्परा र जीवनमूल्यलाई अझ सहज रूपमा आत्मसात् गर्न सक्छन्।
त्यसैले नेपाली भाषा सिकाउनु भनेको बालबालिकालाई एउटा भाषा मात्र सिकाउनु नभई उनीहरूलाई आफ्नो पहिचान, इतिहास र सामाजिक सम्बन्धसँग जोड्ने काम पनि हो। यस्ता मेलामा नेपाली शिक्षा कार्यक्रमको सहभागिताले यस विषयमा समुदायको ध्यानाकर्षण गराउन सहयोग पुर्याएको थियो।
सांस्कृतिक विविधता र युवा नेतृत्वमा OHRC युवा मञ्च
मेलामा सहभागी OHRC युवा मञ्चले सांस्कृतिक विविधताको महत्त्व, आपसी सम्मान र युवाको सामाजिक भूमिकालाई विशेष प्राथमिकता दिएको थियो। बहुसांस्कृतिक समाजमा हुर्किरहेका युवाले आफ्नो संस्कृति र पहिचानप्रति गर्व गर्न सक्नुका साथै अन्य समुदायका भाषा, धर्म र परम्परालाई पनि सम्मान गर्न सिक्नुपर्ने सन्देश युवा मञ्चको सहभागितासँग जोडिएको थियो।
आजका युवाहरू भविष्यका सामाजिक अगुवा, शिक्षक, व्यवसायी, सेवाकर्मी र नीति निर्माणमा योगदान पुर्याउन सक्ने नागरिक हुन्। उनीहरूलाई आफ्नो समुदायको इतिहास र संस्कृति बुझ्ने अवसर दिनुका साथै अन्य संस्कृतिप्रति सकारात्मक दृष्टिकोण विकास गर्न प्रोत्साहित गर्नु आवश्यक छ।
सांस्कृतिक विविधता भनेको फरक–फरक समुदायको उपस्थिति मात्र होइन। विविधताको वास्तविक अर्थ एकअर्काको भिन्नतालाई स्वीकार गर्नु, सम्मानपूर्वक सहअस्तित्व कायम राख्नु र साझा सामाजिक हितका लागि मिलेर काम गर्नु हो।
अमेरिकामा विभिन्न देशबाट आएका मानिसहरू एउटै समाजमा बसोबास गर्छन्। उनीहरूको भाषा, धर्म, खानपान, पहिरन, चाडपर्व र जीवनशैली फरक हुन सक्छ। तर यी भिन्नताले समाजलाई कमजोर बनाउनुको सट्टा परस्पर सिकाइ, सहकार्य र समझदारीको अवसर प्रदान गर्न सक्छन्।
OHRC युवा मञ्चको सहभागिताले युवालाई समुदायका गतिविधिमा संलग्न गराउने, आफ्नो विचार व्यक्त गर्ने र सामाजिक कार्यक्रममार्फत नेतृत्व तथा सहकार्यको अनुभव हासिल गर्ने अवसरको महत्त्व उजागर गरेको थियो।
मेहेन्दी र फेस पेन्टिङमार्फत आगामी कार्यक्रमका लागि सहयोग संकलन
मेलामा OHRC युवा मञ्चले मेहेन्दी तथा फेस पेन्टिङसम्बन्धी गतिविधिमा सहभागिता जनाउँदै आफ्नो आगामी कार्यक्रमका लागि आर्थिक सहयोग संकलन गर्ने प्रयास गरेको थियो।
मेहेन्दी दक्षिण एसियाली समुदायको सांस्कृतिक परम्परासँग जोडिएको लोकप्रिय कलात्मक अभ्यास हो। विभिन्न अवसर, चाडपर्व तथा उत्सवमा मेहेन्दी लगाउने चलन रहिआएको छ। त्यस्तै, फेस पेन्टिङले विशेषगरी बालबालिका तथा युवालाई आकर्षित गर्ने र उत्सवलाई थप रमाइलो बनाउने काम गर्छ।
यस्ता गतिविधिले मेलामा सहभागी आगन्तुकलाई मनोरञ्जन प्रदान गर्नुका साथै युवाहरूलाई सामाजिक कार्यक्रम सञ्चालन, स्वयंसेवा र आर्थिक स्रोत जुटाउने प्रक्रियामा प्रत्यक्ष रूपमा सहभागी हुने अवसर दिन्छन्।
आगामी कार्यक्रमका लागि सहयोग जुटाउन युवा मञ्चले अपनाएको यो प्रयास समुदायमा सहकार्य र स्वैच्छिक सहभागिताको महत्त्वसँग जोडिएको थियो। युवाहरूले आफ्नै सीप, समय र सिर्जनात्मक क्षमताको उपयोग गरेर सामाजिक उद्देश्यका लागि योगदान दिन सक्छन् भन्ने उदाहरणका रूपमा यस्ता गतिविधिलाई लिन सकिन्छ।
समुदायका युवालाई केवल कार्यक्रम हेर्ने दर्शकका रूपमा सीमित नराखी कार्यक्रमको योजना, व्यवस्थापन, सञ्चालन र स्रोत संकलनमा समेत सहभागी गराउँदा उनीहरूमा जिम्मेवारीबोध र नेतृत्व क्षमता विकास हुन सक्छ। यसले भविष्यमा समुदायका विभिन्न क्षेत्रमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्न सक्षम पुस्ता निर्माण गर्न पनि सहयोग पुर्याउँछ।
विभिन्न जातीय तथा धार्मिक समुदायको सहभागिता
BCCPA मेलाको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष विभिन्न जातीय, सांस्कृतिक तथा धार्मिक समुदायको सहभागिता थियो। मेलामा गुरुङ समुदाय, नेवार समुदायलगायत अन्य सामुदायिक संस्था तथा विभिन्न धार्मिक आस्थासँग सम्बन्धित समूहहरूको उपस्थिति रहेको थियो।
गुरुङ तथा नेवार समुदाय नेपाली समाजका विशिष्ट सांस्कृतिक पहिचान बोकेका समुदाय हुन्। उनीहरूका आफ्नै भाषा, परम्परा, चाडपर्व, सांस्कृतिक अभ्यास र ऐतिहासिक विरासत छन्। यस्ता समुदायले मेलामा सहभागिता जनाउँदा आफ्नो पहिचानबारे अरूलाई जानकारी गराउने र अन्य समुदायको संस्कृति बुझ्ने अवसर प्राप्त हुन्छ।
त्यसैगरी, विभिन्न धार्मिक समूहको सहभागिताले धार्मिक तथा सांस्कृतिक विविधताबीच आपसी सम्मान र सद्भाव कायम राख्नुको महत्त्वलाई उजागर गरेको थियो।कुनै पनि समुदायको पहिचान उसको भाषा, धर्म वा सांस्कृतिक अभ्यासमा मात्र सीमित हुँदैन। समुदायका सदस्यबीचको सम्बन्ध, सहयोग गर्ने भावना, सामाजिक उत्तरदायित्व र साझा भविष्यप्रतिको प्रतिबद्धता पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्।
मेलाजस्ता कार्यक्रमले मानिसहरूलाई दैनिक व्यस्तताबाट बाहिर निस्केर एकअर्कासँग भेटघाट गर्ने, अनुभव साटासाट गर्ने र नयाँ सम्बन्ध निर्माण गर्ने अवसर प्रदान गर्छन्। विशेषगरी आप्रवासी समुदायका लागि यस्ता गतिविधिले नयाँ समाजमा आफ्नो सांस्कृतिक सम्बन्ध कायम राख्न तथा स्थानीय समुदायसँग घुलमिल हुन सहयोग पुर्याउन सक्छन्।
नयाँ पुस्तालाई संस्कृतिसँग जोड्ने अवसर
विदेशमा बसोबास गर्ने नेपालीभाषी समुदायका लागि नयाँ पुस्तामा मातृभाषा र सांस्कृतिक पहिचान हस्तान्तरण गर्नु दीर्घकालीन चुनौती र जिम्मेवारी दुवै हो। पहिलो पुस्ताका अभिभावकले आफ्नो जन्मभूमि, भाषा र परम्परासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राखेका हुन्छन्। तर दोस्रो तथा तेस्रो पुस्ताले फरक सामाजिक र शैक्षिक वातावरणमा हुर्कने भएकाले उनीहरूको सांस्कृतिक अनुभव फरक हुन सक्छ।
यस परिस्थितिमा नेपाली भाषा कक्षा, सांस्कृतिक उत्सव, सामुदायिक मेला, धार्मिक कार्यक्रम र युवा मञ्चजस्ता पहल महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। यस्ता कार्यक्रमले बालबालिका तथा युवालाई आफ्ना सांस्कृतिक जरा बुझ्ने र अन्य समुदायसँग सकारात्मक सम्बन्ध निर्माण गर्ने अवसर दिन्छन्।संस्कृति संरक्षण गर्नु भनेको पुराना परम्परालाई जस्ताको तस्तै दोहोर्याउनु मात्र होइन। समयअनुसार आवश्यक परिवर्तनलाई स्वीकार गर्दै संस्कृतिका सकारात्मक पक्षलाई नयाँ पुस्ताको जीवनसँग जोड्नु पनि हो। आफ्नो संस्कृति जोगाउनु र अमेरिकी समाजको जिम्मेवार नागरिक बन्नु एकअर्काका विरोधी विषय होइनन्। बरु यी दुवै पहिचानलाई सन्तुलित रूपमा अगाडि बढाउन सकिन्छ।
युवाहरूलाई आफ्नो भाषा र संस्कृतिबारे सिकाउनुका साथै विविधताप्रति संवेदनशील, सहिष्णु र जिम्मेवार बन्न प्रेरित गर्नु आजको आवश्यकता हो।
लगातार तेस्रो वर्ष BCCPA मेलाको आयोजना ।BCCPA द्वारा लगातार तेस्रो वर्ष मेला आयोजना गरिनुले समुदायमा सांस्कृतिक तथा सामाजिक कार्यक्रमको निरन्तरताको महत्त्व देखाएको छ। यस्ता कार्यक्रमलाई प्रत्येक वर्ष निरन्तरता दिनु भनेको समुदायका विभिन्न समूहलाई भेटघाट र सहकार्यको साझा अवसर उपलब्ध गराउनु हो।
मेलाको सफलताका लागि आयोजक संस्था, सहभागी समुदाय, स्वयंसेवक, युवा तथा सहयोगीहरूको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ। विभिन्न पृष्ठभूमिका मानिसहरूलाई एउटै कार्यक्रममा सहभागी गराउन सक्नु आफैँमा सामुदायिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने सकारात्मक प्रयास हो।
भविष्यमा यस्ता मेलालाई अझ व्यापक बनाउँदै बालबालिका, युवा, ज्येष्ठ नागरिक तथा विभिन्न सांस्कृतिक र धार्मिक समूहको सहभागिता बढाउन सकिन्छ। नेपाली भाषा, लोकगीत, लोकनृत्य, परम्परागत पहिरन, सांस्कृतिक प्रदर्शनी तथा शैक्षिक गतिविधिलाई थप प्राथमिकता दिँदा नयाँ पुस्ताका लागि यस्ता कार्यक्रम अझ उपयोगी बन्न सक्छन्।
समग्रमा, BCCPA को तेस्रो मेलाले सांस्कृतिक विविधता, सामाजिक सहकार्य र समुदायबीचको सम्बन्धलाई महत्त्व दिने अवसर प्रदान गरेको छ। OHRC को नेपाली शिक्षा कार्यक्रम तथा OHRC युवा मञ्चको सहभागिताले नेपाली भाषा संरक्षण, सांस्कृतिक पहिचान र युवा नेतृत्वका विषयलाई विशेष रूपमा अगाडि ल्याएको थियो।
